Category Archives: Smak Kawy

Smak Kawy

Lavazza – Porównanie kaw

KAWA SKŁAD % SMAK ZAWARTOŚĆ KOFEINY
TIERRAlavazza_tierra 100% ARABICA MOCNY, INTENSYWNIE SŁODKI, KWIATOWY ŚREDNIA
TOP CLASSlavazza_top_class 50% ARABICA50% ROBUSTA DELIKATNY, CZEKOLADOWY MAŁA
PIENA AROMAlavazza_pienaroma 100% ARABICA LEKKO KWIATOWY, CIELISTY I PEŁNY MAŁA
GRAND ESPRESSOlavazza_grand_espresso 40% ARABICA60% ROBUSTA MOCNY, SŁODKI I INTENSYWNY ŚREDNIA
SUPER CREMAlavazza_super_crema 60% ARABICA40% ROBUSTA LEKKO KWASKOWATY, MOCNY I WYRAZISTY ŚREDNIA
CREMA AROMAlavazza_crema_aroma 50% ARABICA50% ROBUSTA INTENSYWNY, DŁUGO WYCZUWALNY ŚREDNIA
QUALITA OROlavazza_qualita_oro 100% ARABICA PEŁNY, NATURALNY I SUBTELNY ŚREDNIA
QUALITA ROSSAlavazza_qualita_rossa 40% ARABICA60% ROBUSTA SŁODKI I ŁAGODNY ŚREDNIA

Uprawa i przygotowanie

Występowanie głównych odmian kawy (r: robusta, a : arabica, m : robusta & arabica)
Występowanie głównych odmian kawy (r: robusta, a : arabica, m : robusta & arabica)

Uprawa kawy wymaga odpowiednich warunków klimatycznych. Optymalny klimat do uprawy kawy zależy od gatunku jaki jest uprawiany. Arabikę uprawia się w klimacie subtropikalnym, gdzie panują wysokie temperatury. Wysokości na jakich kultywuje się arabikę mieszczą się w przedziale 1800–3600 stóp n.p.m. Warunki występujące w klimacie subregionalnym powodują, że kawa w jednym sezonie rośnie, a w drugim dojrzewa. Drugim klimatem sprzyjającym uprawie arabiki jest klimat równikowy, który cechują częste opady deszczu powodujące nieprzerwane owocowanie kawowca. W przypadku tego klimatu arabika wymaga wysokości od 3600 do 6300 stóp n.p.m. W klimacie równikowym zbiór kawy odbywa się 2 razy w ciągu roku: pierwszy w okresie największych opadów, drugi w okresie opadów najmniejszych. Uprawa robusty ogranicza się do 10 równoleżnika na północ i południe od równika. Plantacje kawy typu robusta znajdują się na wysokości od 400 do 600 m n.p.m. oraz często na równinach. W porównaniu z arabiką gatunek ten jest bardziej odporny na szkodniki oraz choroby, lecz mniej odporny na zimno.

Arabika i robusta

arabica_i_robustaNajbardziej znane gatunki kawy to coffea arabica (arabika) i coffea robusta (robusta).

Coffea arabica. Gatunek ten wywodzi się z Etiopii i jest uprawiany w środkowej części Ameryki Południowej. Uchodzi za gatunek najwyższej jakości. Ziarna tej kawy są twardsze, a ich smak i aromat bogatszy niż w przypadku innych gatunków. Arabika stanowi ok. 75% światowej produkcji kawy. Wysoką jakość arabika zawdzięcza kilku czynnikom, lecz przede wszystkim zależy to od regionu, w którym jest uprawiana. Arabika rośnie na wysokości od 500 do 2000 metrów n.p.m., na żyznych, stromych stokach z dobrym odpływem wody, w ciepłym, tropikalnym klimacie, obfitującym w deszcze, chroniona przed palącym słońcem.

Coffea robusta. Jest to gatunek gorszej jakości, z którego powstaje ok. 25% światowej produkcji kawy. Robusta wywodzi się z Konga, a obecnie uprawiana jest głównie w Ugandzie, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Brazylii i Azji Południowo-Wschodniej. Wytrzymałość robusty na tropikalne słońce i skromne wymagania jeśli chodzi o wodę umożliwiają jej wegetację nawet w regionach położonych na wysokości nie większej niż 600 metrów n.p.m. Zaletą robusty jest siła i wytrzymałość drzewek, ale za to jakość jej ziaren jest nieco niższa, ma ono gorzkawy smak i zawiera od 1,6 do 4% kofeiny, wobec 1,2 do 1,7% w arabice

Od ilość kawy przypadającej na jedną porcję

85018910Za przyjętą normę uznaje się:

Do zaparzenia jednej małej czarnej należy wziąć 7 – 8 g kawy + 50 ml wody

Duża czarna to podwojona jej ilość, czyli 14 g kawy + 80 ml wody.

Parząc kawę przez filtr, na pierwszą porcję należy liczyć 10 g i na każdą następną po 6 g. Jaka ilość wody ma przypadać na filiżankę, o tym decyduje indywidualny smak. Tu do osiągnięcia wprawy właściwego dozowania potrzebne jest nieco doświadczenia. Za dużo albo za mało kawy psuje cały oczekiwany efekt smakowy.

Od stopnia i sposobu zmielenia

Still life with coffee and grinderKawę należy mielić tuż przed jej parzeniem i tylko w tzw. młynkach żarnowych. Najlepiej ręcznych. Młynki udarowe o szybkich obrotach z jednej strony mielą kawę na pył, a drugiej powodują jej rozgrzanie, co automatycznie przyspiesza ulatnianie się większości oczekiwanego aromatu.

Po czym poznać właściwy stopień zmielenia? Jeżeli kawa z ekspresu ciśnieniowego spływa z parzelnika cienkim strumyczkiem, żartobliwie zwanym przez barmanów „mysim ogonkiem” to oznacza, że była za drobno zmielona. Jeżeli cieknie wartkim strumieniem – za grubo. Powinna spływać spokojnym i jednostajnym strumieniem.

Od palenia i czasu przechowywania

palenie_kawy_1Kawa jak i inne produkty spożywcze ulega procesowi starzenia się. Kiedy jest jeszcze w surowej postaci, proces ten przebiega bardzo powoli. Od chwili zakończenia obróbki termicznej dzieje się to niewyobrażalnie szybko. Niczym nie zastąpiona jest świeżo palona. Za optymalny okres czasu smakosze i eksperci uważają 30 dni jaki upłynął od momentu procesu palenia. Wtedy jest najlepsza. Kto ma możliwość kupować kawę w małej palarni bezpośrednio z pieca, niech nie żałuje wydanego grosza, bo to jest produkt za który miliony smakoszy oddałoby duszę. Oczywiście, że po upływie wspomnianych 30 dni kawa nie stanie się niezdatną do spożycia, tyle że to już nie będzie to. Bezpowrotnie straci cenioną siłę aromatu. Data „przydatności” do spożycia uwidoczniona na opakowaniu z reguły nie ma nic wspólnego z określeniem jej faktycznej wartości smakowej. Wystarczy zauważyć, że taki czasokres opiewa czasem na rok i więcej. Dla znawców to szok. Dla nieświadomych konsumentów – normalka. Dystrybutorzy, stosując opakowania próżniowe, zapobiegają jedynie szybkiemu wietrzeniu produktu. Mało kto wie o tym, że kawa obojętnie jak zapakowana, mimo wszystko bezlitośnie starzeje się z każdym upływającym dniem.

Starzenie się, to tak jak np. dzieje się z pewnymi gatunki sera. Choć są szczelnie zapakowane, mimo wszystko nieprzerwanie dojrzewają, czyli się starzeją. Z tą oczywiście ogromną różnicą, że to co serom smakowo wychodzi na zdrowie, kawie wręcz szkodzi.

Wietrzenie. Z kawy narażonej na bezpośredni kontakt z powietrzem, aromat ulatnia się jeszcze szybciej. Porównując omawiany produkt w otwartym opakowaniu ze świeżo odkorkowaną butelką szampana, stwierdzamy to samo. Musujące wino w godzinę po otwarciu nadal będzie zdatne do picia, natomiast jego smak i aromat – już nie ten sam. Z szampana ucieka gaz, który jest w nim najcenniejszy, a z kawy aromat, który bezproduktywnie się ulatnia.

Od świeżości i odpowiedniego stopnia twardości wody

czysta_wodaDo parzenia należy używać tylko wody świeżo pozyskanej. Posiadacze ekspresów powinni wieczorem wylewać pozostałą wodę, i następnego dnia rano nalewać świeżej. Woda która stała w takim pojemniku dłużej niż 48 godzin, nie nadaje się do tego celu. Woda musi mieć też odpowiedni stopień twardości. Niestety w warunkach domowych bez kosztownej ekspertyzy laboratoryjnej nie da się tego stwierdzić. Dlatego kto chce pijać dobrą kawę, powinien koniecznie się zaopatrzyć w filtr uzdatniający wodę pitną. I smak będzie lepszy (także i herbaty) i ekspres będzie chroniony przed odkładaniem się kamienia. Choć stałe filtrowanie wody potrafi być uciążliwe, za to codziennie odwdzięcza się zdrowszą i aromatyczniejszą kawą podawaną domownikom. W warunkach ekstremalnie podłej wody wodociągowej należy filtrować wodę pozyskaną z innego źródła.

W pierwszej linii, i absolutnie, od jakości i pochodzenie ziaren kawy

pochodzenie_kawyA to zgodnie z zasadą, że aby otrzymać jakikolwiek świetny produkt końcowy, trzeba na wstępie użyć możliwie najlepszego surowca.

Pod względem smaku i aromatu najwyższym uznaniem cieszą się ziarna kawy pochodzące z upraw położonych na dużych wysokościach, bowiem w panujących tam warunkach skutkiem wolniej przebiegającej wegetacji, kawa gromadzi w sobie zwiększoną ilość cenionych wartości. Takie pochodzenie jest wyraźnie zaznaczone w opisie na opakowaniu, no i przede wszystkim nie da się przeoczyć wysokiej ceny. Potrafi kosztować od 350 do 400 zł za kilogram. Obecnie (pisane w lipcu 2007), najwyżej oceniana jest kawa z Jamajki z plantacji położonych – 2.000 m n.p.m.

Degustacja kawy

degustacja_kawyO degustacji wina słyszeliśmy już chyba wszystko. Ale czy wiemy, jak poprawnie degustować kawę?

Smak kawy zależy od miejsca jej pochodzenia. Kawa rośnie w pasie pomiędzy Zwrotnikiem Raka i Zwrotnikiem Koziorożca, najobszerniej w: Ameryce Łacińskiej, Afryce Środkowej, południowej Azji i na wyspach Pacyfiku. Kawa z każdego rejonu świata pachnie i smakuje zupełnie inaczej.

Degustując różne rodzaje kawy można porównywać i testować ich aromat, body, kwasowość i smak

Aromat

Zapach, jaki wydziela kawa. Oto kilka przykładowych opisów aromatu: ziemisty, korzenny, kwiatowy, orzechowy. Te charakterystyczne cechy zapachowe są często bezpośrednio związane ze smakiem kawy. Należy jednak pamiętać, że niektóre aromaty mogą być bardzo subtelne i trudne do rozpoznania dla początkującego degustatora kawy. Mimo wszystko bardzo ważne jest, by rozpoczynać degustację od określenia aromatu, gdyż duża część odczucia określanego mianem smaku jest bezpośrednio związana z naszym zmysłem powonienia.

Kwasowość

Tego terminu używamy do określenia smaku, a nie rzeczywistego odczynu pH kawy. Definiujemy w ten sposób cechy smakowe i ich oczyszczające odczucie odbierane na podniebieniu. Kwasowość kawy wyczuwa się bocznymi powierzchniami i na czubku języka, podobnie, jak w przypadku kwaśnych cytrusów. Kawy o wysokiej kwasowości określane są mianem żywych, orzeźwiających i rześkich bez posmaku. Kawy o niskiej kwasowości sprawiają wrażenie delikatnych, a ich smak na dłużej pozostaje w ustach.

Body

„Ciężar” kawy. Czy kawa sprawia wrażenie lekkiej czy pełnej? To wrażenie jest podobne do odczuwanego przy porównywaniu mleka pełnotłustego z odtłuszczonym. Kawa o lekkim body sprawia wrażenie lekkości na języku, a jej smak nie utrzymuje się długo. „Ciężar” kawy o pełnym body jest wyraźnie odczuwalny na języku, a jej smak pozostaje w ustach przez jakiś czas.

Smak

Jak smakuje kawa? Tę cechę odbiera się w różnych partiach ust. Cytrusowy, kakaowy, czy jagodowy to tylko nieliczne z wielu smaków, jakie można wyczuć w kawie. Niektóre ze smaków są bardzo wyraźne, inne – bardzo delikatne.

Jak degustować kawę?

Nalewamy niewielką ilość świeżo parzonej kawy bez dodatków mleka, czy cukru. Wyróżniamy cztery etapy degustacji kawy:

1. Zapach

Nasz zmysł węchu bezpośrednio wpływa na zmysł smaku. Podczas degustacji kawy najpierw należy ją powąchać. Zakrywamy od góry dłonią  kubek z kawą (robimy daszek) i głęboko wdychać zamknięty tam aromat.

2. Siorbanie

Przy degustacji kawy ważne jest siorbanie. Dzięki niemu kawa rozlewa się po całym podniebieniu, co pozwala delikatnym smakom i zapachom dotrzeć do wszystkich partii języka. Siorbiemy dość długo i głośno – wtedy najlepiej czuć smak.

3. Lokalizowanie smaku na języku

Podczas degustacji i siorbania pomyśl, w którym miejscu na języku wyczuwasz smaki. „Zanotuj” ciężar kawy na języku.

4. Opis

Użyj opisowych określeń i skojarzeń do przekazania dominujących cech aromatu, smaku i sposobu odczuwania kawy w ustach. Własne doświadczenia z przeszłości stanowią doskonały odnośnik.

Z jakimi potrawami lub innymi doświadczeniami można porównać degustowaną kawę? Niekiedy nasze skojarzenia mogą nas zaskoczyć.